# 3. taraflar uyarısı nasıl giderilir? > Sohbet widget’ı, ısı haritası, reklam ve analitik. Kendi kodunuzda görünmeyen ama sayfayı yavaşlatan yük. Kaynak: https://flatinium.com/blog/ucuncu-taraf-betikler Yazar: Deniz Işık, Flatinium (https://flatinium.com/yazar/deniz-isik) Yayın: 2026-08-04 ## Kısaca - Üçüncü taraf betikler kendi kodunuzda görünmüyor ama sayfa ağırlığının ve ana iş parçacığı meşguliyetinin önemli kısmını üretebiliyor. - Rapor her servisi ayrı satırda gösteriyor ve ana iş parçacığını ne kadar meşgul ettiğini yazıyor; bu liste hangi servisin gerçekten pahalı olduğunu doğrudan söylüyor. - En büyük kazanç genellikle kaldırmaktan geliyor: kurulmuş ama kullanılmayan araçlar çoğu sitede birikiyor. - Kaldırılamayan servisler için çözüm erteleme: sayfa görünür olduktan sonra ya da kullanıcı etkileşime girdiğinde yüklemek. - Etiket yöneticileri tek bir betik gibi görünüyor ama içlerinden onlarca betik yükleyebiliyor; asıl yük orada saklanıyor. ## Kendi kodunuzda görünmeyen yük Rapordaki başlık: **"3. taraflar"**. Altında her servisin adı ve ne kadar yük getirdiği yazılı. Bunlar sizin sunucunuzdan gelmiyor. Analitik, sohbet widget'ı, ısı haritası, reklam ağı, sosyal medya gömüleri, harita, yorum sistemi, çerez bildirimi. Ortak özellikleri şu: **kendi kodunuzu ne kadar optimize ederseniz edin bunlar orada duruyor.** Sahada gördüğümüz durum: bir sitenin toplam JavaScript yükünün önemli kısmı üçüncü taraf kaynaklı oluyor ve kimse bunun farkında değil. ## Rapor ne gösteriyor? Bu uyarının en faydalı tarafı, listeyi servis servis vermesi. Her satırda şunlar var: servisin adı, indirilen veri miktarı ve ana iş parçacığını ne kadar meşgul ettiği. Son sütun en önemlisi. İndirilen veri büyük ama işlem yükü küçükse etkisi sınırlı. Tersi durumda — küçük dosya, uzun işlem — o servis sayfayı gerçekten yavaşlatıyor. Bu tabloyu okumak, hangi servisin gerçekten pahalı olduğunu tahmin etmeden gösteriyor. > **İpucu** — Listeyi ilk kez açtığınızda tanımadığınız servis adları görebilirsiniz. Bu, bir eklentinin arka planda başka bir servis yüklediği anlamına geliyor ve en çok kazanç oradan çıkıyor. Üçüncü taraf betiklerin yönetimi [web.dev'in ilgili belgesinde](https://web.dev/articles/third-party-javascript) ayrıntılı anlatılıyor. ## En büyük kazanç — kaldırmak Optimize etmeden önce sorulacak soru: **bu araç gerçekten kullanılıyor mu?** Sahada gördüğümüz en yaygın durum, yıllar önce kurulmuş ve kimsenin bakmadığı araçların hâlâ yükleniyor olması. Tipik örnekler: - Bir kampanya için kurulan ve kaldırılmayan ölçüm kodu - Denenip vazgeçilen ısı haritası aracı - Artık kullanılmayan sohbet servisi - İkinci bir analitik aracı - Kaldırılmış bir reklam ağının kalıntı kodu Bunları tespit etmenin yolu, listeyi ekiple birlikte gözden geçirmek: her satır için "bunu kim, ne için kullanıyor" sorusunu sormak. Cevabı olmayan her satır kaldırılabilir. ## Kaldırılamayanlar için — erteleme Gerçekten kullanılan servisler için çözüm kaldırmak değil, yükleme zamanını değiştirmek. **Sayfa görünür olduktan sonra yükle.** Analitik ve ölçüm betikleri bu gruba giriyor. Sayfanın çizilmesini beklettirmelerine gerek yok. **Kullanıcı etkileşime girdiğinde yükle.** Sohbet widget'ı için en etkili yöntem. Ekranda yalnızca bir düğme duruyor; tıklandığında asıl widget iniyor. **Görünür alana girdiğinde yükle.** Harita, video ve sosyal medya gömüleri. Kullanıcı oraya kaydırmazsa hiç yüklenmiyor. | Servis tipi | Yükleme zamanı | |---|---| | Analitik | Sayfa görünür olduktan sonra | | Sohbet widget'ı | Tıklamayla | | Harita | Görünür alana girince veya tıklamayla | | Video gömüsü | Tıklamayla, kapak görseliyle | | Sosyal medya gömüsü | Görünür alana girince | | Reklam | Alan ayrılmış hâlde, ertelemeli | | Çerez bildirimi | Erken ama hafif | Son satır bir istisna: çerez bildirimi erken çalışmalı çünkü diğer betiklerin yüklenip yüklenmeyeceğine o karar veriyor. Ama kendisi hafif olmalı. ## Etiket yöneticileri Özel bir dikkat gerektiriyor. Etiket yöneticisi tek bir betik gibi görünüyor ve kendisi gerçekten hafif. Ama içine eklenen her araç onun üzerinden yükleniyor. Yani rapordaki tek bir satır, arka planda onlarca betiği temsil ediyor olabiliyor. Etiket yöneticisi kullanılıyorsa yapılacak iş, içindeki etiketleri düzenli temizlemek. Zamanla biriken ve kimsenin kaldırmadığı etiketler, tek satır gibi görünen büyük bir yük üretiyor. > **Dikkat** — Etiket yöneticisinin içindeki bir etiket kaldırıldığında ölçüm de duruyor. Temizlik öncesi her etiketin ne işe yaradığını not etmek, sonradan "veri neden kesildi" sorusunu önlüyor. ## Ana iş parçacığı meşguliyeti Üçüncü taraf betiklerin en sinsi etkisi burada. Bir betik indirildikten sonra çalışıyor ve çalıştığı süre boyunca tarayıcı başka bir şey yapamıyor. Kullanıcı bu sırada tıklarsa tepki gecikiyor. Bu, tıklamaya ne kadar sürede tepki verildiğini ölçen değere doğrudan yansıyor. Ölçünün tanımı [web.dev üzerinde](https://web.dev/articles/inp) yayımlanıyor. Belirtisi: sayfa görünüyor ama tıklamalara geç tepki veriyor. Kullanıcı iki kez tıklıyor. ## Ölçüm — gerçekten gerekli mi? Üçüncü taraf araçların çoğu bir soruyu cevaplamak için kuruluyor. Zamanla soru unutuluyor, araç kalıyor. Her araç için sorulacak iki soru: **Bu araçtan çıkan veriye son üç ayda kaç kez bakıldı?** **Bakıldığında bir karar değişti mi?** İkisinin de cevabı "hiç" ise araç bir maliyet, bir kazanç değil. Aynı soruyu ücretli SEO araçları için de sorduk; [Moz alternatifleri yazısında](https://flatinium.com/blog/moz-alternatifleri) benzer bir çerçeve var. > **Örnek senaryo** — Raporun dokuz üçüncü taraf servis listelediği bir site düşünün. Ekiple gözden geçiriliyor: ikisinin ne olduğunu kimse bilmiyor, biri iki yıl önce denenip bırakılmış bir ısı haritası, biri kaldırılmış bir reklam ağının kalıntısı. Bu dördü kaldırılırsa sayfadaki JavaScript yükü genellikle belirgin şekilde düşer ve hiçbir işlev kaybedilmez. ## Kendi kontrolünüzde olmayanlar Bazı servisler kaldırılamıyor: ödeme sağlayıcısı, zorunlu bir entegrasyon, kurumsal bir gereklilik. Bu durumda yapılabilecekler sınırlı ama sıfır değil: **Yalnızca gerektiği sayfada yükleyin.** Ödeme betiği yalnızca ödeme sayfasında gerekiyor; ana sayfada değil. **Erteleyin.** Sayfa görünür olduktan sonra. **Alternatifini araştırın.** Aynı işi yapan daha hafif bir servis olabiliyor. İlk madde çoğu sitede uygulanmıyor ve en kolay kazanç orada. ## Kontrol listesi 1. Rapordaki her servisin ne işe yaradığı biliniyor mu? 2. Kullanılmayan servisler kaldırıldı mı? 3. Analitik ve ölçüm betikleri ertelemeli mi yükleniyor? 4. Sohbet widget'ı tıklamayla mı açılıyor? 5. Harita ve video gömüleri kapak görseliyle mi geliyor? 6. Etiket yöneticisi içindeki etiketler temizlendi mi? 7. Servisler yalnızca gerektiği sayfada mı yükleniyor? Yedinci madde, kaldırılamayan servisler için elde kalan en etkili araç. ## Kendi barındırmanız mümkün mü? Bazı üçüncü taraf kaynaklar kendi sunucunuzdan servis edilebiliyor ve bu, bir ağ turu kazandırıyor. En yaygın örnek yazı tipleri: dış servisten çekmek yerine kendi sunucunuzdan vermek. Konuyu [yazı tipi görüntüleme yazısında](https://flatinium.com/blog/yazi-tipi-goruntuleme-uyarisi) ele aldık. Aynı yaklaşım bazı kütüphaneler için de geçerli. Ama analitik ve reklam betikleri için mümkün değil; onlar o servisin altyapısında çalışmak zorunda. Kendi barındırmanın ikinci faydası kişisel veri tarafında: ziyaretçinin IP adresi üçüncü tarafa gitmiyor. ## Ölçüm araçlarının kendi maliyeti Bir çelişki var ve konuşulması gerekiyor: sayfa hızını ölçmek için kurulan araçların bir kısmı sayfayı yavaşlatıyor. Isı haritası ve oturum kaydı araçları özellikle ağır. Kullanıcının her hareketini kaydettikleri için sürekli çalışıyorlar. Bu araçlar değerli ama sürekli açık kalmaları gerekmiyor. Bir hafta ölçüm yapıp kapatmak, hem veriyi hem hızı koruyor. Kendi sitemizde oturum kaydı yalnızca ziyaretçi açıkça onay verdiğinde yükleniyor; onay yoksa betik sayfaya hiç girmiyor. > **Dikkat** — Oturum kaydı araçları kişisel veri işliyor. Hız maliyetinin yanında bir de hukuki boyutu var ve açık rıza gerektiriyor. > **Sonuç** — Üçüncü taraf betikler, kendi kodunuzu ne kadar optimize ederseniz edin orada duran bir yük. En büyük kazanç teknik bir optimizasyondan değil, kullanılmayanı kaldırma kararından geliyor. Betik yönetimi ve hız düzeltmelerini [teknik SEO](https://flatinium.com/teknik-seo) kapsamında yapıyoruz; yeni bir sitede bu yapı baştan kontrollü kuruluyor — [web sitesi geliştirme](https://flatinium.com/web-sitesi-gelistirme) sayfasında anlattık. Rapordaki diğer uyarılar için [PageSpeed uyarıları](https://flatinium.com/blog/pagespeed-uyarilari-ne-anlama-geliyor) yazısına bakabilirsiniz. ## Bu konuyla ilgili - [oluşturma engelleme istekleri](https://flatinium.com/blog/olusturma-engelleme-istekleri) — Engelleyen betiklerin yönetimi. ## Sık sorulan sorular ### Üçüncü taraf betik nedir? Sizin sunucunuzdan değil başka bir servisten yüklenen kodlar: analitik, sohbet widget’ı, ısı haritası, reklam, sosyal medya gömüleri, harita, yorum sistemleri. Kendi kodunuzda görünmüyorlar ama sayfada çalışıyorlar. ### Bunları kaldırmam mı gerekiyor? Kullanılmayanları evet. Sahada gördüğümüz en yaygın durum, yıllar önce kurulmuş ve kimsenin bakmadığı araçların hâlâ yükleniyor olması. Gerçekten kullanılanlar için çözüm kaldırmak değil, yükleme zamanını ertelemek. ### Analitik betiği sayfayı yavaşlatır mı? Doğru yüklendiğinde etkisi küçük. Ertelemeli yüklendiğinde sayfanın çizilmesini beklettirmiyor. Sorun genellikle analitik betiğinin kendisinde değil, onun üzerinden yüklenen ek araçlarda çıkıyor. ### Etiket yöneticisi kullanmak zararlı mı? Kendisi hafif ama içine eklenen her araç yükleniyor. Tek bir satır gibi görünen bir kurulum, arka planda onlarca betik indiriyor olabiliyor. Etiket yöneticisi kullanılıyorsa içindeki etiketlerin düzenli temizlenmesi gerekiyor. ### Sohbet widget’ını nasıl hafifletirim? Sayfa açılırken değil, kullanıcı etkileşime girdiğinde yükleyin. Ekranda yalnızca bir düğme durur; tıklandığında asıl widget iniyor. Bu, sayfa ağırlığını belirgin şekilde azaltıyor ve neredeyse hiç deneyim kaybı üretmiyor.