Yapay zekâ neye göre öneriyor? Kaynak seçerken tam olarak neye bakıyor

Soruyu doğru soralım

"Yapay zekâ neye göre öneriyor?" sorusunun dolaşan cevaplarının çoğu tahmin. Bu yazıda tahmin yok: üreticilerin kendi belgelerine baktık ve ne yazdıklarını olduğu gibi aktarıyoruz.

Önce bir ayrım gerekiyor, çünkü çoğu karışıklık buradan çıkıyor:

Bugün "yapay zekâda görünürlük" diye çalışılan şey neredeyse tamamen sağdaki sütun. Modelin genel bilgisine girmek yıllar alan bir marka meselesi; canlı aramada kaynak gösterilmek ise bu ay üzerinde çalışılabilecek bir şey.

Anthropic bu ayrımı bot düzeyinde de yapıyor: kendi belgesinde üç ayrı tarayıcı tanımlıyor — ClaudeBot model eğitimi için, Claude-User kullanıcı bir şey sorduğunda, Claude-SearchBot arama sonucu kalitesi için. Site sahibi hangisine izin vereceğini ayrı ayrı seçebiliyor.

OpenAI ne yazıyor?

En somut kaynak burası. OpenAI, geliştiriciler için yayınladığı alıntılama yönergesinde kaynak seçim ölçütlerini açıkça sıralıyor:

Alaka. Yalnızca cevabın alıntılanan kısmını destekleyen arama sonuçları ve kaynaklar dahil edilir.

Çeşitlilik. Cevap farklı alan adlarındaki kaynaklara dayandırılmalı ve buna göre alıntılanmalı.

Güvenilirlik. Güvenilir bir cevap üretmek için yüksek kaliteli alan adlarına dayanılmalı; daha az itibarlı alan adlarındaki bilgi, başka kaynak yoksa dikkate alınmalı.

Doğru aktarım. Her alıntı kaynağın içeriğini doğru yansıtmalı. Kaynağın seçici yorumlanmasına izin verilmiyor.

Buna ek olarak yönerge şunu da istiyor: alıntıların yarısından fazlası, o konuda yaygın olarak tanınan otoriter kaynaklardan gelmeli. Tartışmalı konularda her ana görüş için en az bir güvenilir kaynak gösterilmeli.

Bu dört maddenin pratik karşılığı şu: modelin sizi seçmesi için sayfanızın (a) soruyu gerçekten cevaplaması, (b) alan adınızın güvenilir görünmesi ve (c) iddialarınızın kaynaklı olması gerekiyor.

Google ne yazıyor? Beklediğinizden farklı

Bu bölüm muhtemelen yazının en şaşırtıcı kısmı.

Google’ın yapay zekâ özellikleri belgesi şunu açıkça söylüyor: yapay zekâ özetlerinde ve yapay zekâ modunda görünmek için ek gereksinim yok, özel optimizasyon da gerekmiyor.

Aynı belge devam ediyor: yeni makine okunabilir dosyalar, yapay zekâ metin dosyaları veya işaretleme oluşturmanıza gerek yok.

Google’ın koyduğu tek şart teknik ve tanıdık:

1. Sayfa indekslenmiş olmalı
2. Arama sonucunda açıklama metniyle görünmeye uygun olmalı
3. Arama teknik gereksinimlerini karşılamalı

Bunun dışında Google’ın önerdiği şeyler zaten bildiğimiz temel işler: taramaya izin vermek, iç link kurmak, önemli içeriği metin olarak sunmak, yapısal verinin görünen içerikle eşleşmesini sağlamak, işletme bilgilerini güncel tutmak.

Peki neden herkes llms.txt satıyor?

Dürüst olalım: bizim sitemizde de llms.txt var. Ve Google bunun gerekli olmadığını açıkça yazıyor.

Bu çelişki gibi görünüyor, değil. Ayrımı yapalım:

Biz llms.txt’i şu yüzden tutuyoruz: maliyeti sıfır (CMS’ten otomatik üretiliyor), zarar riski yok ve standart yaygınlaşırsa hazır olmak istiyoruz. Ama bunu bir hizmet kalemi olarak satmıyoruz ve "olmazsa olmaz" demiyoruz.

GEO hizmeti satan içeriklerin bir kısmı bu dosyayı işin merkezine koyuyor. Google’ın belgesi ortadayken bu savunulabilir değil.

Dikkat — Google’ın belgesi net olmasına rağmen sektörde "llms.txt olmadan yapay zekâda görünmezsiniz" iddiası dolaşıyor. Böyle bir teklif aldıysanız kaynağını sorun; Google kendi belgesinde bu tür dosyaların gerekmediğini yazıyor.

Dolaşan rakamlara neden yer vermedik?

Bu konuyu araştırırken çok sayıda kesin rakama rastladık: "şu faktörün alıntılanmayla korelasyonu 0,49", "beş faktörü olan sayfalar 3,2 kat daha fazla alıntılanıyor", "markaların %90’ı hiç anılmıyor".

Hiçbirini kullanmadık. Sebep: bu rakamların tamamı ajans bloglarından geliyor, metodolojileri yayınlanmamış ve birbirlerini doğrulamıyorlar. Kendi içerik standardımız doğrulanamayan rakamı yasaklıyor — kendi kuralımızı kendi yazımızda çiğneyemeyiz.

Bu, alanın bugünkü hâlini de anlatıyor: yapay zekâ görünürlüğü henüz güvenilir ölçüm altyapısı olmayan bir alan. Kesin rakam veren herkese ihtiyatla yaklaşın.

Sonuç — Yapay zekâ görünürlüğü ayrı bir kanal değil, klasik SEO'nun üstüne binen bir katman. Google’ın şartı sayfanın indekslenmiş olması; aramada bulunmayan siteyi yapay zekâ da zor buluyor. Sıra bozulmamalı.

O zaman ne yapmalı?

Üreticilerin yazdıklarından çıkan, dayanağı olan liste:

1. Klasik SEO temelini kurun. Google’ın şartı sayfanın indekslenmiş ve açıklama metniyle görünmeye uygun olması. Yani teknik SEO tarafı ön koşul, alternatif değil.

2. Bot erişimini bilinçli açın. robots.txt’de yanıt botlarına izin verin. Engelliyorsanız geri kalan hiçbir çalışmanın anlamı yok. Bot kimliklerinin tam listesi user agent yazımızda.

3. Cevabı sayfanın başına koyun. OpenAI’nin ölçütü "cevabı destekleyen kaynak". Cevap yazının ortasına saklanmışsa model o pasajı bulmakta zorlanıyor.

4. İddialarınızı kaynaklandırın. "Güvenilirlik" ölçütü doğrudan bunu ölçüyor. Kaynaksız iddia, alıntılanabilir bir pasaj değil.

5. Somut sayı verin. "Genellikle birkaç ay sürüyor" alıntılanmıyor; "teknik düzeltmelerde 4-8 hafta" alıntılanıyor.

6. Yapısal veriyi görünen içerikle eşleştirin. Google’ın kendi tavsiyesi. İşaretlemede olup sayfada olmayan içerik ihlal sayılıyor.

7. Yazarı belli edin. Google’ın yararlı içerik rehberi doğrudan soruyor: içeriği kimin yazdığı ziyaretçiye açık mı? Kimin yazdığı belli olan içerik hem insanda hem modelde güven üretiyor.

8. Dışarıda bahsedilin. Modeller yalnızca sizin sitenizden değil, sizin hakkınızda yazılanlardan da besleniyor. Bu, en yavaş ama en kalıcı kalem.

Yapısal veri işe yarıyor mu?

Kısa cevap: doğrudan bir "yapay zekâda çıkma" etkisi belgelenmiş değil, ama dolaylı olarak faydalı.

Google’ın yapay zekâ özellikleri belgesi özel bir işaretleme istemiyor. Buna karşılık aynı belge, yapısal verinin görünen içerikle eşleşmesini temel iyi uygulamalar arasında sayıyor.

Yapısal verinin gerçek katkısı şu: makinenin sayfayı yorumlamasını kolaylaştırıyor. Bir sayfada "bu bir hizmet, sağlayıcısı şu kurum, yazarı şu kişi, şu sorulara cevap veriyor" bilgisi schema.org sözlüğüyle açıkça işaretlenmişse, model bu ilişkileri metinden çıkarmak zorunda kalmıyor.

Kurulması gereken temel tipler ve Google’ın desteklediği işaretlemeler:

Kritik kural: işaretlemede olup sayfada görünmeyen içerik Google tarafından ihlal sayılıyor. İkisi aynı kaynaktan beslenmeli.

Google’ın kalite çerçevesi hâlâ geçerli

Google, yararlı içerik rehberinde kaliteyi dört harfle özetliyor: deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik. Kendi ifadesiyle güvenilirlik en önemlisi, diğerleri ona katkı sağlıyor.

Aynı belge üç soru soruyor ve bu sorular yapay zekâ tarafında da birebir geçerli:

• Kim? İçeriği kimin yazdığı ziyaretçiye açık mı?
• Nasıl? İçerik nasıl üretildi, otomasyon veya yapay zekâ kullanıldıysa bunu belirtiyor musunuz?
• Neden? İçerik öncelikle insanlar için mi üretildi, yoksa sıralama için mi?

Kaynak: Google yararlı içerik rehberi.

Üçüncü soru en ayırt edici olanı. Yapay zekâ için yazılmış, insan için okunmayan içerik iki tarafta da kaybediyor.

Motorlar arasında fark var mı?

Var ama abartılmamalı.

• ChatGPT — alıntılama ölçütleri belgelenmiş; kaliteli alan adı ve kaynak çeşitliliği vurgulanıyor.
• Google yapay zekâ özetleri — tek şart klasik arama uygunluğu, ek gereksinim yok.
• Perplexity — kaynak sayısı görece yüksek, alıntılama görünür biçimde öne çıkarılıyor.
• Claude — eğitim, kullanıcı isteği ve arama için üç ayrı bot kullanılıyor.

Ortak payda hepsinde aynı: indekslenebilir, güvenilir, net cevap veren sayfa. Motor başına ayrı strateji kurmak, henüz o kadar ayrışmamış bir alanda gereksiz karmaşıklık üretiyor.

Nasıl ölçülür?

Search Console gibi resmî bir panel yok. Elle örnekleme en güvenilir yöntem:

1. Müşterinizin gerçekten soracağı 15-25 soruyu yazın
2. Her motorda yeni sohbette sorun — önceki sorular cevabı etkiliyor
3. Geçip geçmediğinizi, kaçıncı sırada anıldığınızı ve kaynak gösterilip gösterilmediğini kaydedin
4. Kim geçtiyse not edin — rakip listesi stratejinizi belirliyor
5. Ayda bir tekrarlayın

Sunucu kayıtlarında yapay zekâ botlarının hangi sayfalarınıza geldiğini de görebilirsiniz. Yöntemin ayrıntısı ChatGPT’de markanız çıkıyor mu yazısında.

Ne zaman bu işe girmeyin?

Klasik arama görünürlüğünüz yoksa. Google’ın şartı indekslenmiş olmak. Aramada bulunmayan siteyi yapay zekâ da zor buluyor. Önce oraya bakın.

Kesin sonuç bekliyorsanız. Bu alanda güvenilir ölçüm altyapısı henüz yok. Kimse size doğrulanabilir bir taahhüt veremez.

Bütçeniz sınırlı ve temel eksikse. Hizmet sayfalarınız zayıfken yapay zekâ görünürlüğüne bütçe ayırmak sıralama getirmiyor. Sıra önemli.

Müşteriniz bu kanalı kullanmıyorsa. Bazı sektörlerde alıcı hâlâ telefonla ve tavsiyeyle geliyor. Ölçüp karar verin.

Özet

Yapay zekânın neye göre önerdiği sorusunun bugünkü dürüst cevabı: iyi SEO’nun ödüllendirdiği şeylerin çoğunu ödüllendiriyor. Indekslenebilirlik, güvenilirlik, net cevap, kaynaklı iddia, belli bir yazar.

Ayrıştığı yer biçim: cevabın başta olması, pasajların kendi başına anlamlı olması, somut sayı bulunması. Bunlar zaten iyi yazının özellikleri.

Bu çalışmayı sizin adınıza kurup aylık raporlamamızı isterseniz yapay zekâ arama optimizasyonu hizmetimiz soru seti hazırlama, ölçüm ve iyileştirmeyi kapsıyor. Tek motora odaklanmak isterseniz ChatGPT tarafı ayrı bir sayfada.