Site hızı test araçları hangisi ne işe yarar?
Aynı sayfayı farklı araçlar farklı ölçüyor ve hepsi kendi ölçtüğü şeyde haklı. Hangi aracın neyi ölçtüğü, gerçek kullanıcı verisi ile simülasyon farkı ve hangisinin ne zaman kullanılacağı.
Aynı sayfa, üç araç, üç farklı sonuç
Sık yaşanan bir kafa karışıklığı var: aynı sayfa bir araçta 90, başka bir araçta 55, üçüncüsünde "iyi" çıkıyor.
Bu bir çelişki değil. Üç araç üç farklı şeyi ölçüyor ve üçü de kendi ölçtüğü şeyde haklı.
Doğru soru "hangisi doğru" değil, "ben hangi soruyu cevaplamak istiyorum". Üç ayrı soru var ve her birinin kendi aracı:
- Sitem yavaş mı? → gerçek kullanıcı verisi
- Neden yavaş? → simülasyon ve teşhis
- Yaptığım düzeltme işe yaradı mı? → yine gerçek kullanıcı verisi, ama zaman gerekiyor
Gerçek kullanıcı verisi nerede?
İki yerde ve ikisi de ücretsiz.
Search Console → Core Web Vitals raporu. Sitenizin tamamını sayfa grupları hâlinde gösteriyor. En değerli özelliği bu: tek tek sayfa değil, aynı şablondan gelen sayfaları birlikte gösteriyor. Bir şablon hatası varsa tek bakışta görünüyor.
PageSpeed Insights saha verisi bölümü. Tek bir sayfa için son 28 günün gerçek kullanıcı ölçümleri. Kullanımı ayrı bir yazıda anlattık.
İkisinin kaynağı aynı: gerçek Chrome kullanıcılarından toplanan anonim ölçümler. Fark, birincisinin toplu, ikincisinin tekil bakış vermesi.
İpucu — Search Console raporunda "iyileştirme gerekiyor" grubundaki sayfa sayısına değil, o grubun hangi şablondan geldiğine bakın. 400 sayfa tek bir şablon hatasından kaynaklanıyor olabiliyor.
Simülasyon araçları ne işe yarar?
Gerçek kullanıcı verisi "yavaş" diyor ama nedenini söylemiyor. Sebebi bulmak için simülasyon gerekiyor.
Bu araçların ortak özelliği şu: tanımlı bir cihaz ve bağlantı hızı varsayıp sayfayı bir kez yükleyip ölçüyorlar. Ne olduğunu adım adım gösteriyorlar — hangi dosya ne zaman indi, ne kadar sürdü, ne bekletti.
Amaç | Bakılacak yer |
|---|---|
Sitem yavaş mı? | Search Console Core Web Vitals |
Hangi sayfa yavaş? | PageSpeed Insights saha verisi |
Neden yavaş? | Simülasyon raporunun teşhis bölümü |
Sunucu mu yavaş? | Sunucu yanıt süresi ölçümü |
Düzeldi mi? | Saha verisi, 2–4 hafta sonra |
Tablodaki son satır en çok atlanan madde. Düzeltmenin ardından saha verisinin güncellenmesi zaman alıyor; hemen sonra yapılan simülasyon ölçümü umut verici görünse de asıl cevap değil.
Ölçüm aracının kendisine pagespeed.web.dev üzerinden ulaşılıyor.
Sunucu yanıt süresi ayrı bir konu
Tarayıcı tarafındaki her şeyi optimize etseniz bile sunucu ilk yanıtı geç veriyorsa sayfa geç açılıyor.
Bu ölçü genellikle ayrı gösteriliyor ve iki şeye işaret ediyor: barındırma kalitesi ve sunucu tarafı kodun hızı.
Paylaşımlı barındırmada yoğun saatlerde yanıt süresinin uzaması yaygın. Bu, kod tarafında yapılacak hiçbir optimizasyonla çözülmüyor; barındırma değişikliği gerekiyor.
Örnek senaryo — Bir sitede görseller optimize ediliyor, JavaScript küçültülüyor, önbellek kuruluyor. Skor 58'den 64'e çıkıyor. Sunucu yanıt süresi ölçüldüğünde 1,8 saniye çıkıyor — yani sayfa daha ilk baytı almadan 1,8 saniye geçiyor. Yapılan bütün optimizasyonlar bu sürenin üstüne biniyor. Barındırma değiştirildiğinde skor tek adımda 82'ye çıkıyor.
Ücretli araçlar ne katıyor?
Ücretli hız araçlarının çoğu, ücretsiz araçlarla aynı açık kaynaklı ölçüm motorunu kullanıyor. Yani ölçüm sonucu büyük ölçüde aynı.
Fark ölçümde değil, ölçümün etrafındaki işlerde:
Sürekli takip. Elle ölçüm yapmak yerine düzenli aralıklarla otomatik ölçüm. Geçmiş kaydı. Üç ay önce ne durumdaydınız sorusunun cevabı. Uyarı. Skor belirli bir eşiğin altına düştüğünde bildirim. Çoklu site. Onlarca siteyi tek panelden izleme.
Tek bir siteniz varsa bunların hiçbiri zorunlu değil. Ajanssanız ya da çok sayıda site yönetiyorsanız zaman kazandırıyor.
Ölçüm konumu neden önemli?
Araçların çoğu hangi konumdan ölçüm yapılacağını seçtiriyor ve bu seçim sonucu belirgin şekilde değiştiriyor.
Türkiye'deki kullanıcılara hizmet veren bir site için Avrupa'dan yapılan ölçüm gerçeğe yakın. Amerika'nın batı kıyısından yapılan ölçüm, hiçbir gerçek kullanıcınızın yaşamadığı bir gecikmeyi rapora yazıyor.
Sunucunuz Türkiye dışındaysa ve içerik dağıtım ağı kullanmıyorsanız bu fark daha da büyüyor.
Dikkat — İki farklı araçtan çıkan sonuçları karşılaştırırken ölçüm konumlarının aynı olduğundan emin olun. Farklı konumlardan alınan iki sonuç zaten karşılaştırılabilir değil.
Hangi ölçüye bakılmalı?
Araçlar onlarca ölçü gösteriyor. Karar için gereken üç tane; geri kalanı teşhis ayrıntısı.
Üç temel ölçünün ne olduğunu ve eşiklerini web.dev tanım sayfası açıklıyor. Bu üçü dışında kalan ölçüler — ilk bayt süresi, tam yükleme süresi, istek sayısı — sebebi anlamak için değerli ama hedef olarak konmamalı.
"Toplam yükleme süresi 3 saniyenin altında olsun" gibi hedefler eski dönemden kalma ve bugünkü ölçüm mantığıyla uyuşmuyor.
Pratik kullanım sırası
- Search Console'da genel duruma bakın. Hangi sayfa grubu sorunlu?
- O gruptan bir sayfayı PageSpeed Insights'ta ölçün. Saha verisinde hangi ölçü kırmızı?
- Teşhis bölümünü okuyun. Sorunlu ölçünün sebebi ne?
- Sunucu yanıt süresini ayrıca kontrol edin. Sorun tarayıcıda mı sunucuda mı?
- Düzeltin, 2–4 hafta bekleyin, birinci adıma dönün.
Bu sıra, on iki maddelik fırsat listesinin en üstünden başlamaktan çok daha hızlı sonuç veriyor.
Ölçüm alışkanlığı nasıl kurulur?
Tek seferlik ölçüm bir fotoğraf; asıl değer düzenli ölçümde.
Aylık ritim yeterli. Her hafta ölçüm yapmak dalgalanmayı sorun sanmaya yol açıyor.
Aynı sayfaları ölçün. Ana sayfa, en çok trafik alan iç sayfa ve bir ürün ya da hizmet sayfası. Üçü sitenin farklı şablonlarını temsil ediyor.
Sonuçları kaydedin. Basit bir tablo yeterli: tarih, sayfa, üç ölçünün durumu. Altı ay sonra bu tablo, yapılan işin gerçekten fark ettiğini gösteren tek kanıt.
Araç seçerken bakılacaklar
Ölçüm konumunu seçebiliyor mu? Ziyaretçilerinizin bulunduğu bölgeden ölçüm yapabilmek gerekiyor.
Geçmişi saklıyor mu? Karşılaştırma yapabilmek için önceki ölçümlerin durması gerekiyor.
Hangi ölçüleri veriyor? Üç temel ölçüyü vermeyen bir araç, bugünkü değerlendirme mantığıyla uyumsuz.
Ücretsiz sınırı ne? Günlük ölçüm hakkı, izlenebilecek sayfa sayısı.
Ölçüm dışında kalan şeyler
Hız araçları sitenin yalnızca teknik performansını görüyor. Görmediği ve aynı derecede önemli olan şeyler var:
- Kullanıcı aradığını bulabiliyor mu
- Form doldurulabiliyor mu
- İçerik okunabilir mi
Bunlar için ölçüm değil gözlem gerekiyor: gerçek bir kullanıcıya siteyi kullandırıp izlemek, herhangi bir hız aracından daha çok bilgi veriyor.
Sonuç — Araç seçimi bir tercih meselesi değil, sorunun ne olduğuna bağlı. "Yavaş mı" sorusunu gerçek kullanıcı verisi, "neden yavaş" sorusunu simülasyon cevaplıyor; ikisini karıştırmak yanlış işe zaman harcatıyor.
Ölçüm ve düzeltmenin tamamını teknik SEO kapsamında yürütüyoruz; mevcut durumun raporlanması SEO denetimi ve analiz çalışmasında.
Skorun neden bir hedef olmadığını PageSpeed Insights yazısında ayrıca açtık.
Bu konuyla ilgili
- CSS optimizasyonu — Görsellerden sonraki en büyük kalem.
