Verimli önbellek sürelerini kullanın uyarısı nasıl giderilir?
Statik dosyalar her ziyarette yeniden iniyor. Önbellek sürelerinin doğru kurulması ve güncelleme yaptığınızda eski dosyanın takılmaması.
Uyarı ne diyor?
Rapordaki başlık: "Verimli önbellek sürelerini kullanın". Altında bir dosya listesi ve her birinin mevcut önbellek süresi var.
Anlamı şu: tarayıcı indirdiği dosyaları bir süre saklıyor ve aynı siteye tekrar gelindiğinde yeniden indirmiyor. Bu süre kısa ayarlanmışsa ya da hiç ayarlanmamışsa kullanıcı her ziyarette aynı dosyaları baştan indiriyor.
Görseller, stil dosyaları, betikler ve yazı tipleri — hepsi bu kapsamda.
Kazanç nerede?
Bu uyarının önemli bir özelliği var ve sık yanlış anlaşılıyor: skoru doğrudan çok az etkiliyor.
Sebebi şu: PageSpeed skoru ilk yükleme üzerinden hesaplanıyor. Önbelleğin kazancı ise ikinci ziyarette ortaya çıkıyor.
Yani bu uyarıyı düzeltmek skorunuzu belirgin şekilde yükseltmiyor. Ama gerçek kullanıcı deneyimini iyileştiriyor — sitenize ikinci kez gelen kişi çok daha hızlı açıyor.
Bu ayrım, uyarıyı önceliklendirirken belirleyici: skor peşindeyseniz düşük öncelikli, gerçek deneyim peşindeyseniz değerli.
İpucu — Tekrar ziyaret oranınızı analitikten kontrol edin. Ziyaretçilerin önemli bir kısmı geri geliyorsa bu uyarı öncelik listesinde yukarı çıkıyor. Tek seferlik ziyaret ağırlıklıysa aşağı iniyor.
Hangi dosyaya ne kadar süre?
Tek bir süre tüm dosyalara verilmez. Ayrım dosyanın ne sıklıkla değiştiğine göre yapılıyor.
Dosya tipi | Uygun süre | Gerekçe |
|---|---|---|
Yazı tipleri | Çok uzun | Neredeyse hiç değişmiyor |
Sürümlenmiş betik ve stil | Çok uzun | Değişince adı değişiyor |
Görseller | Orta | Ara sıra değişebiliyor |
Logo ve simgeler | Uzun | Nadiren değişiyor |
HTML sayfalar | Kısa veya yok | İçerik güncelleniyor |
Tablodaki en kritik satır ikincisi ve şartını bir sonraki bölümde açıyoruz.
Önbellek başlıklarının nasıl çalıştığını MDN'in ilgili belgesi ayrıntılı anlatıyor.
Uzun sürenin tek riski
Uzun önbellek süresi vermenin tek sorunu var ve ciddi: güncelleme yaptığınızda kullanıcılar eski dosyayı görmeye devam ediyor.
Bir stil dosyasına bir yıllık önbellek verip sonra tasarımı değiştirirseniz, siteyi daha önce ziyaret etmiş kullanıcılar eski tasarımı görüyor. Tarayıcıları o dosyayı yeniden indirmiyor çünkü ellerinde geçerli bir kopya var.
Çözüm dosya adına sürüm bilgisi eklemek. Dosya değiştiğinde adı da değişiyor; tarayıcı bunu yeni bir dosya sayıp indiriyor.
Modern derleme araçları bunu otomatik yapıyor. Elle yönetilen sitelerde ise sürüm bilgisi eklenmeden uzun süre verilmemeli.
Dikkat — "Kullanıcı sayfayı yenilesin, düzelir" cümlesi çözüm değil. Ziyaretçilerin çoğu bunu yapmıyor ve bozuk görünen bir sayfayla karşılaşınca geri dönüyor.
Kendi sitemizde yaşadığımız hata
Bu uyarıyı kendi sitemizde ölçtüğümüzde şunu bulduk: bütün statik dosyalar iki dakikalık önbellekle sunuluyordu.
Yani her ziyarette yazı tipleri, logo ve bütün görseller yeniden iniyordu. Bir yapılandırma eksikliğiydi ve hiçbir belirti vermiyordu — site çalışıyordu, sadece gereksiz veri iniyordu.
Düzeltme sonrası: yazı tipleri için bir yıl, görseller için bir hafta. Yazı tipleri sürümlenmiş dosya adları taşıdığı için uzun süre risk üretmiyor.
Bu, ölçmeden fark edilmeyen bir sorun tipinin iyi bir örneği.
Sunucu yanıt süresinin ölçüsü ve eşikleri web.dev üzerinde yayımlanıyor.
Nereden ayarlanıyor?
Ayarın yeri altyapıya göre değişiyor.
Apache sunucularda yapılandırma dosyasından. Bu tarafın ayrıntısını htaccess yazısında ele aldık.
Nginx sunucularda sunucu yapılandırmasından; genellikle sunucu erişimi gerekiyor.
Modern platformlarda uygulamanın kendi yapılandırma dosyasından. Kendi sitemizde bu yolu kullanıyoruz — ayarlar sürüm kontrolünde duruyor ve dağıtımla birlikte gidiyor.
İçerik dağıtım ağı kullanıyorsanız ayar orada da olabiliyor ve sunucudakini geçersiz kılabiliyor. İki yerin çelişmediğinden emin olmak gerekiyor.
Üçüncü taraf dosyalar
Rapordaki listede kendi sitenize ait olmayan dosyalar da görünüyor: analitik betikleri, reklam kodları, harita ve sohbet widget'ları.
Bunların önbellek süresini o servis belirliyor ve sizin değiştirme imkânınız yok.
Yani rapordaki bu satırlar düzeltilebilir değil. Göz ardı edilmeli.
Yapabileceğiniz tek şey, gerçekten gerekmeyen üçüncü taraf servisleri kaldırmak. Konuyu üçüncü taraf betikler yazısında ayrıca ele aldık.
Örnek senaryo — Bir sitede rapor 34 dosya için kısa önbellek süresi bildiriyor. İncelendiğinde 21'inin üçüncü taraf servislere ait olduğu görülüyor. Kalan 13 dosya için ayar düzeltiliyor; 21 satır rapor listesinde kalmaya devam ediyor ama yapılabilecek bir şey yok. Uyarı sayısı azalmıyor, gerçek durum düzeliyor.
Ne zaman öncelikli?
Üç durumda bu uyarı listede yukarı çıkıyor.
Tekrar ziyaret oranı yüksekse. Kullanıcılar geri geliyorsa kazanç doğrudan hissediliyor.
Site görsel ağırlıklıysa. Her ziyarette yeniden inen megabaytlar hem yavaşlık hem veri kullanımı demek.
Mobil trafik ağırlıklıysa. Sınırlı veri paketiyle gezen kullanıcı için tekrar inen dosyalar gerçek bir maliyet.
Bunların hiçbiri yoksa uyarı orta öncelikte kalıyor.
Kontrol listesi
- Yazı tipleri uzun süreli önbellekle mi sunuluyor?
- Betik ve stil dosyalarının adında sürüm bilgisi var mı?
- Görseller için makul bir süre tanımlı mı?
- HTML sayfalar uzun süreli önbelleklenmiyor değil mi?
- İçerik dağıtım ağı ayarı sunucudakiyle çelişiyor mu?
- Güncelleme sonrası eski dosya takılıyor mu?
Altıncı madde için pratik test: bir stil değişikliği yapıp gizli sekmeden ve normal sekmeden aynı anda bakmak.
Sunucu tarafı önbellek ayrı bir konu
Bu uyarı tarayıcı önbelleğiyle ilgili: dosyanın kullanıcının cihazında ne kadar saklanacağı.
Bir de sunucu tarafı önbellek var ve farklı bir işi yapıyor: sayfanın her istekte yeniden hesaplanmaması.
İkisi karıştırılıyor ama çözdükleri sorun farklı. Sunucu tarafı önbellek ilk bayt süresini düşürüyor; tarayıcı önbelleği tekrar ziyaretleri hızlandırıyor.
Sunucu tarafını doküman isteğinde gecikme yazısında ele aldık.
İçerik dağıtım ağı kullanıyorsanız
Ağın kendi önbellek ayarı, sunucudan gelen başlığı geçersiz kılabiliyor.
Bu, sessiz bir çelişki üretiyor: sunucuda doğru ayar duruyor ama kullanıcıya farklı bir süre gidiyor.
Kontrol yöntemi: dosyayı tarayıcıda açıp yanıt başlıklarına bakmak. Orada görünen süre, gerçekte uygulanan süre.
Kendi sitemizde bu tarafta bir sorun yaşadık: origin doğru başlığı gönderiyordu ama ağ eski bir kopyayı uzun süreli tutuyordu. Ölçmeden fark edilmiyordu.
Dikkat — Ağ üzerinde önbellek temizleme yetkiniz yoksa uzun süreli ayarlar riskli hâle geliyor. Yanlış bir dosya önbelleğe girdiğinde süresi dolana kadar orada kalıyor.
Sonuç — Bu uyarı skorda az, gerçek deneyimde çok fark ediyor. Düzeltmesi tek seferlik bir yapılandırma işi; ama uzun süre vermeden önce dosya adlarında sürüm bilgisi bulunduğundan emin olmak gerekiyor.
Sunucu ve önbellek yapılandırmasını teknik SEO kapsamında yapıyoruz; yeni bir sitede bu ayarlar baştan doğru geliyor — web sitesi geliştirme sayfasında anlattık.
Rapordaki diğer uyarıların ne anlama geldiğini PageSpeed uyarıları yazısında topladık.
